بنام خدا

شب گذشته با یکی از دوستان در مورد وضعیت کارش صحبت میکردم. او اخیرا برای راه اندازی یک وب سایت هزینه های زیادی متحمل شده بود ولی این کار منجر به هیچ بهبود و دستاورد خاصی در رونق کسب و کارش نگردیده بود. به همین دلیل بشدت از این موضوع ناراحت بود و مشکلاتش را ناشی از تصمیم اشتباه برای ایجاد (بقول خودش) این وب سایت لعنتی میدانست !

اما هنگامی که از او در مورد هدف و برنامه اش از این کار پرسیدم، جواب مشخصی ارائه نداد. در واقع او تنها به این دلیل دست به اقدام زده بود که سایر رقبایش هم چنین کاری کرده بودند!!

این مشکل منحصر به او نیست و در بسیاری از کسب و کارها و حتی سازمان های بزرگ نیز ممکن است بنای اولیه وب سایت ها بدرستی ایجاد نشود. نمونه های آن هم کم نیستند: وب سایت اداره... که در آن بجای ارائه فرم های اداری و  پیاده سازی فرایندهای کاری دولت الکترونیک، لیست بالا بلندی از اسامی و تصاویر مدیران و سوابق درخشان آنها در کسب افتخارات (بخوانید: اتلاف منابع!) آورده شده است.

یا برخی دیگر که وب سایت را با نمایشگاه ارائه امکانات و قابلیتهای وب اشتباه میگیرند و از هر برنامه و تصویر جالبی که بیابند، یک نمونه اش را در وب سایت خود جای میدهند: فلش های رنگارنگ، نظرخواهی، موزیک، تصویرهای زیبا، هواشناسی، مسابقه، لینکهای متعدد و... بطوریکه بازدیدکننده بیچاره نمی داند به کدام طرف برود و به دنبال چه بگردد؟! مانند وب سایت اداره آموزش پرورش... که یک شهر فرنگ از همه رنگ به تمام معنا است و از خردسال کودکستانی تا کهنسال بازنشسته را بخوبی سرگرم میکند!

برخی علت این نابسامانی را ناشی از حضور برخی شرکتهای غیر تخصصی میدانند که امروزه (همانند فروشنده های چغاله بادام) در هر کوی و برزن سبز شده و ایجاد وب سایت را در حد طراحی بروشورهای تبلیغاتی، ساده جلوه می دهند. اما به نظر من اینها مقصر اصلی نیستند. اینها خود معلول یک شناخت ناقص در کنار تقاضای موجود در بازار هستند. مقصر اصلی صاحبان کسب و کار و مدیرانی هستند که اساسا بدون هدف و شناخت در این خصوص اقدام میکنند.

آنها چون هدف مشخصی را دنبال نمی کنند، پس برنامه ای هم برای تحقق اهداف خود ندارند، در نتیجه معیار اندازه گیری و کنترلی هم ندارند، پس نیازی به متخصص و یا مشاور احساس نمی کنند، در نتیجه تجزیه و تحلیل و طراحی درستی هم انجام نمی دهند و الخ ..... یک چرخه کار عبث و بی نتیجه که تنها منجر به هدر رفتن منابع میشود!

بطورکلی تعیین اهداف مشخص، روشن و قابل اندازه گیری و در پی آن تدوین برنامه کاری، از اصول اولیه ای است که پیش از هر چیز باید به آن اندیشید. اینها معمولا نادیده گرفته میشوند و نتیجه هم آن میشود که درخصوص دوستم شاهد بودیم.

متاسفانه در بیشتر موارد طراحی وب سایتها از نقطه نظر ظاهر و زیبائی آنها بیشتر مورد توجه قرار میگیرد تا عملکرد و نتایجی که میتوانند برای ما به بار آورند.

در خصوص اصول طراحی وب سایت ها مطالب بسیار زیادی در دسترس است که میتوان به آنها مراجعه و مطالعه نمود. من نیز در ادامه، برخی نکاتی را که بنظرم میرسد و کم و بیش مورد استفاده قرار داده ام برای شما ذکر میکنم.

1- پیش از هر اقدامی نقشه فروش خود را تهیه کنید. در برخی موارد ممکن است کسب و کارها نیاز به برنامه مفصلتری بنام طرح بازاریابی (Marketing Plan) داشته باشند. در اینها به بسیاری از مسائل مهم توجه میشود اما در کنار سایر موارد، بدنبال پاسخ این دو سئوال مهم نیز باشید: آیا وجود یک وب سایت در کسب و کار شما منجر به بهبود و افزایش قدرت فروش میشود؟ چگونه؟

یادتان باشد که انجام هدف گذاری و برنامه ریزی، مرحله ای بسیار مهم و حیاتی و مقدم بر ساخت وب سایت است. هرچه برای این مرحله بیشتر وقت بگذارید و نقشه فروش خود را صحیحتر و کاملتر تهیه کنید، شانس موفقیت شما بیشتر خواهد شد.

توجه: اگر فاقد مهارت لازم برای ورود به این عرصه هستید، از مشاور کمک بگیرید ولی آن را نادیده نگیرید.

2-ممکن است شما به این نتیجه برسید که اصلا نیازی به وب سایت ندارید! این ایرادی ندارد. ممکن است در برخی کسب وکارها استفاده از روشهای دیگر بازاریابی بهتر باشد.(هرچند که هنوز وب سایت بعنوان ابزار مهمی در بهبود ارتباط با مشتری مطرح می باشد)

توجه: این تصور اشتباه است که بپنداریم میتوان همه مشکلات کسب و کار را با ایجاد وب سایت برطرف نمود.

3-یک تکنیک ساده تر برای برای صاحبان کسب و کار که- به منظور افزایش قدرت فروش خود -قصد راه اندازی وب سایت دارند: وب سایت خود را استخدام کنید!

فرض کنید بجای استخدام یک فروشنده جدید، قرار است یک وب سایت استخدام کنید. در این حالت چه انتظاراتی دارید؟ شاخص های شما برای استخدام وب سایت کدام اند؟ 

بطور مثال، ایجاد یک وب سایت زیبا و بدون کارائی لازم، همانند استخدام یک مدیر فروش جذاب ولی فاقد مهارتهای لازم است. یا همانطور که یک فروشنده ماهر از قدرت مناسبی برای متقاعد کردن مشتری برخوردار است، وب سایت شما نیز باید از قدرت و توانائی لازم برای ارائه اطلاعات مناسب به بازدیدگنندگان برخوردار باشد. و....(شاخص ها دیگر را شما بگوئید)

4- این یک واقعیت است که در عمل تعداد محدودی از بازدیدکنندگان به عنوان مشتری جذب میشوند. پس حرکات بازدیدکنندگان در وب سایت باید بدقت برنامه ریزی و پیش بینی شده باشد تا هیچ فرصتی از دست نرود. در غیر اینصورت آنها پس از چند بار چرخیدن در صفحات سایت، بدون هیچ نتیجه خاصی آن را ترک میکنند و جذب دوباره آنها بسیار سخت است.

تمام اجزا وب سایت باید بصورتی عمل کنند که شانس تبدیل بازدید کننده به مشتری را افزایش دهند.این کار علاوه بر اینکه باید با نقشه فروش شما هماهنگ باشد، به حوصله در ردیابی مسیر ورود و خروج بازدیدکنندگان و کنترل آمار  مشتریان در یک دوره زمانی نیاز دارد. اینها و تنظیمات بعدی آن از جمله کارهائی هستند که معمولا طراحان وب سایت ها برای شما انجام نمی دهند.

5-متاسفانه میزان موفقیت وب سایت ارتباط مستقیمی با هزینه تهیه و ساخت آن ندارد. در اینمورد بهتر است به توصیه های طراحان خیلی خوش بین نباشید! زیرا آنها برای افزایش دستمزد خود، راهکارهای گران قیمت و بدرد نخوری از نقطه نظر جلوه های بصری پیشنهاد می دهند که در عمل بی نتیجه و یا کم اثر هستند.مانند تهیه فلش های سنگین و...

بجای آن، هزینه های خود را در جهتی صرف کنید که منجر به ایجاد ارزش های اصلی و تاثیرگذار در عملکرد وب سایت میشود. مانند: بهبود حرکت بازدیدکننده در وب سایت، افزایش رتبه وب سایت در موتورهای جستجو و همچنین کارآمدی (Usability) وب سایت.

توجه: وب سایت شما نمایشگاه فناوری های متنوع نیست!

6- تا وقتی وب سایت شما از نظر کارائی و قابلیت عملکرد (از نظر قابلیت تبدیل بازدید کننده به خریدار) به سطح قابل قبول و اطمینان بخشی نرسیده است، بهتر است مشتریان خود را به آن ارجاع ندهید. چه بسا که بازدید آنها از یک وب سایت ناکارآمد و مملو از مشکلات، برای اولین و آخرین بار باشد.

7-.......

البته من نتوانستم همه این نکات و دیگر مواردی که اکنون فرصت بیان آنها نمی باشد را به دوستم بگویم، ولی مقصر اصلی خود او بود که صرفا بر اساس تقلید و بدون حساب و کتاب و برنامه مشخص دست به اقدام زده، پول و وقت خود را هدر داده بود.

در واقع او باید لعن و نفرین خود را بجای وب سایت، متوجه عمل تقلید کورکورانه اش از رقبا میکرد! بقول حضرت مولوی :

خلق را تقلید اشان بر باد داد

ای دوصد لعنت براین تقلید باد

علی عظیمی- 20 اردی بهشت 1388

برگشت به صفحه اصلی