بنام خدا

انتشار نیوزویک از اواخر سال 2012 و پس از 80 سال بر روی کاغذ متوقف و از ابتدای سال آینده میلادی فقط به صورت آنلاین و غیرمجانی منتشر خواهد شد. براین اساس قرار است آخرین شماره چاپی آن در روز 31 دسامبر منتشر شود.(لینک خبر)

به نظر شما انتقال یکی دیگر از رسانه های چاپی معتبر به دنیای مجازی میتواند نشانه ای بر تسلیم شدن آرام آرام دومین رسانه پس از تلوزیون باشد؟

 کمتر از ده سال پیش، وقتی صحبت از به چالش کشیدن روزنامه های چاپی توسط اینترنت می گردید، موضوع چندان جدی گرفته نمی شد. اما اکنون با قاطعیت می توان گفت که روزنامه های چاپی با تهدیدی مهم روبرو شده اند.

زمانی که هنوز انتشار اطلاعات دچار جنون سرعت فعلی نشده بود، نشریات چاپی وسیله مناسبی برای انتشار اخبار به شمار می رفتند. به خاطر دارم که در آن هنگام اختلاف عمده بر سر هستی و نیستی روزنامه های چاپی نبود. بلکه چالش اصلی این بود که ارائه روزنامه بر روی وب چگونه به مدل درآمدزائی روزنامه کمک خواهد کرد؟

اگر بسیاری از روزنامه ها بر روی وب برای خود هویتی ایجاد می کردند به این دلیل بود که از رقبا عقب نمانند و مخاطبین و علاقمندان بیشتری را جذب کرده و فروش نسخ چاپی خود را افزایش دهند.

اما پس از آن و بتدریج، تقاضا برای دریافت سریع اطلاعات و اخبار بیشتر و بیشتر شد. در ابتدا رسانه های چاپی سعی کردند با افزایش سرعت انتشار و حتی تفاوت محتوا در چاپ نسخ صبح و بعد ازظهر به این نیاز پاسخ دهند اما باز هم کافی نبود. نسل جدید علاقه داشت اخبار را بطور آنی و آنلاین دنبال کند.

در واقع نمی شود گفت مسبب اصلی این تغییر کاربران هستند یا اینترنت، هر دو در طی زمان دگرگون شده اند. هرچند تسهیلات و سرعتی که رسانه های اینترنتی در انتشار اخبار ارائه می دهند در گسترش وابستگی و احساس نیاز مرض گونه به دریافت مستمر و فوری اطلاعات نقش زیادی داشته اند.

هزینه‌ سنگین چاپ و تغییر تدریجی ذائقه نسل جدید به استفاده از شبکه های اجتماعی مانند تویتر در دریافت اخبار نیز تبدیل به عوامل فشار مضاعفی شده اند.

همزمان، نیروی تاثیرگذاری دیگری نیز به صحنه آمد که بطور مستقل به نفع دیجیتالی شدن روزنامه ها فعالیت می کند: طرفداران محیط زیست که روز به روز از نفوذ بیشتری در قدرت های حاکمه جوامع برخوردار می شوند. آنها بدون توجه به مزایای اقتصادی و یا سرعت نشر بالاتر، تنها به این توجه نکته می کنند که با توقف چاپ روزنامه های کاغذی، درختان کمتری قطع خواهند شد.

همه اینها موجب شده اند تا حلقه محاصره روز به روز برای روزنامه های کاغذی تنگتر شود. بطوریکه طی چند سال گذشته تنها در ایالات متحده امریکا، تیراژ نسخه‌های چاپی نشریات از چهار میلیون به 1.5 میلیون کاهش یافته است.اولین قربانی این تغییر در کشور ما نیز روزنامه خبر بین الملل بود که در سال 1389 نسخه چاپی خود را متوقف کرد و بصورت روزنامه اینترنتی "خبرآنلاین" به انتشار خود ادامه می دهد.

 

رگ حیات نشر روزنامه ها آگهی های تبلیغاتی هستند و تمام شواهد نشان می دهند که بخش عمده ای از آگهی های تبلیغاتی در حال کوچی تاریخی به دنیای مجازی می باشند.

در امریکا در سال 2010 میلادی برای اولاین بار هزینه تبلیغات آنلاین بیش از هزینه تبلیغات چاپی شد. در این سال حدود 26 میلیارد دلارهزینه تبلیغات آنلاین بوده در حالیکه در همین سال، رقم 23 میلیارد دلار صرف تبلیغات چاپی در نشریات شده است.(لینک خبر)

با وجودی که هنوز افراد زیادی به دیدزدن تیتر روزنامه ها و خرید از دکه ها علاقه دارند و مطالعه روزنامه های چاپی را راحت تر می دانند، روند تغییر رفتار خوانندگان و آگهی دهندگان در کشورهای توسعه یافته نشان داده است که روزنامه ها نمی‌توانند مانند گذشته درآمدزائی کرده و  هزینه های خود را جبران نمایند.

البته نقش رسانه ها در کشورهای مختلف متفاوت است و ممکن است رسیدن این موج تغییر به کشور ما به چند سال زمان نیاز داشته باشد. اما صاحبان این کسبو کار باید هم اکنون با تعیین استراتژی مناسب، خود را آماده مواجه با شرایط جدید کنند.

من فکر می کنم محورهای اصلی این استراتژی باید بر سه موضوع اصلی استوار باشد: -1نوآوری، 2- تحلیل گرائی 3- تخصص گرائی.

تجربه نشان داده است که ارائه نوآوری ها در جلوگیری از بدتر شدن وضعیت روزنامه ها در غرب موثر بوده اند. بطور مثال روزنامه ایندیپندنت در سال 2003 برای نخستین بار اندازه صفحات را نیم قطع کرد و این کار بلافاصله توسط روزنامه های تایمز و گاردین که متوجه موفقیت آن شده بودند تکرار شد.

همچنین در کنار نوآوری روزنامه ها باید سعی کنند بیش از پیش به تحلیل اخبار و انتشار گزارشهای تکمیلی بپردازند. زیرا آنها با وجود رسانه های آنلاین دیگر منبع دست اول اخبار به حساب نمی آیند و  این نقش را از دست داده اند.

آنها باید از پاشنه آشیل رسانه های آنلاین که سرعت انتشار است استفاده کنند. زیرا این سرعت بالا موجب می شود که غالبا پوشش خبر در آنها عمیق نباشد و بدون تحلیل و موشکافی مناسب ارائه شود. بطوریکه حتی سبک نوشتاری و نوع نگرش در رسانه های آنلاین بیشتر بصورت گزارشگری است تا تحلیلی .

روزنامه های سنتی می توانند با جذب نویسندگان و تحلیلگران معروف، با تمرکز بر تحلیل های عمقی و گزارش های خبری تکمیلی حول اخبار مورد توجه خوانندگان، این ضعف را جبران کنند.

اما استراتژی سوم، تمرکز در حوزه ای مشخص و روشن است. روزنامه های چاپی باید بیش از گذشته حوزه فعالیت خود را محدود و مشخص کنند.

بطور مثال همه ما می دانیم که روزنامه کیهان دارای چه دیدگاه مشخصی در عرصه سیاسی است.این رویه  کمک می کند تا ارتباطات بسيار نزديكي با گروه‌هاي مشخصی از خوانندگان و اگهی دهندگان ذی علاقه در آن حوزه ایجاد شود که در مدل های درآمدزائی بسیار موثر خواهد بود و حتی در جذب آگهی های تخصصی گرانقیمت سهولت بیشتری ایجاد یم کند. ضمن اینکه امکان جذب کمک های ضروری از گروه های علاقمند و مرتبط در آن حوزه با سهولت بیشتری میسر خواهد بود.

در پست آینده به مدل های درآمدزائی روزنامه های آنلاین خواهم پرداخت.

جمع بندی آنکه، روزنامه‌هايی که بتوانند با نوآوری در ظاهر و براندسازی از نویسندگان خود، به ارائه تحلیل های عمیق و گزارش های معتبر در حوزه مشخصی از کسب و کار یا سياست بپردازند، هنوز می توانند مطمئن باشند که مردم برای خرید آنها پای دکه ها خواهند آمد و  یا اشتراکشان را حفظ کنند.

بسیاری عقیده دارند در دنیای آینده وظیفه خبررسانی بین تلوزیون و اینترنت تقسیم می شود و روزنامه های چاپی به حاشیه خواهند رفت. تصور دنیای بدون روزنامه کاغذی -حداقل برای من- غیرممکن است و من عقیده دارم روزنامه های چاپی از طریق مدل های درآمدسازی خاص مانند جذب آگهی های هدفدار و یا کمک های بلاعوض احزاب و جمعیت های تخصصی، در نسخ محدود و گران قیمت منتشر  شده و به حیات خود ادامه خواهند داد.

شاید در آینده خرید روزنامه از دکه ها تبدیل به خاطره شده و تنها نسخ چاپی محدودی در دسترس بانک ها،  کتابخانه ها و افراد خاص قرار گیرد. حتی آنها می تواند به نماد تفخر و ثروت تبدیل شوند، درست مانند خاویار ایران یا سیگار برگ هاوانا.

فرد ثروتمندی را تجسم کنید، در حالی که در صندلی تشریفاتی خود قرار دارد، با یک دست سیگار برگ خود را نگهداشته و با دست دیگر با تفخر در حال مطالعه روزنامه است. آن هم یک روزنامه کاغذی !

 علی عظیمی - بیستم مهرماه 1391

 

برگشت به صفحه اصلی