بنام خدا

چنین می گویند که برای افراد علاقمند به مد و مدگرائی، دید و بازدیدهای نوروز فرصت مناسبی برای نمایش داشته ها و پنهان کردن نداشته ها است.

مدگرائی می تواند در زمینه های مختلف متجلی شود. از رخت و لباس گرفته تا اسباب و وسایل منزل که البته از قدیم رایج بوده است. اما آنچه امروزی تر است و به چشم می آید، مدگرائی در دکوراسیون سر و صورت و اندام بدن و تجهیزات الکترونیکی شخصی است.

اگر از توجه نسل جدید به ابعاد بینی و دور شکم و قسمتهای پائین تر بگذریم، در اولویت بعدی به تغییر مدل وسائل الکترونیک فردی مانند گوشی تلفن همراه می رسیم که بی شک در این سالها در سلطه کمپانی Apple و محصولات معروف آن مانند iPad و  iPod و  iPhone قرار دارد. کم نیستند افرادی که یکی از موفقیت های سال گذشته خود را در خرید محصولات شرکت Apple می دانند و عده بیشتری که در لیست اهداف مهم سال جدیدشان، خرید یکی از این محصولات را قرار داده اند.

علت این توجه و مدگرائی هرچه که باشد، نتیجه آن است که اکنون زمان حکمرانی شرکت اپل در بازار محصولات الکترونیک فردی است. اما آیا این موفقیت و حکمرفرمائی این شرکت در سالهای بعد هم ادامه خواهد داشت؟

شما یادتان نمی آید اما بسیاری به خوبی بخاطر می آورند که در دهه 60 شمسی (80 میلادی)، شرکت سونی از وضعیت مشابه ای در بازار محصولات الکترونیک خانگی برخوردار بود.

در آن زمان نیز وجود محصولات سونی در هر خانه ای کافی بود تا تشخص و مدرنیته را القا نماید. از جمله خریدهای حتمی مسافران مکه و مدینه تلوزیون های 21 اینچ سونی بود که بعنوان یکی از دستاوردهای مهم سفر حج شناخته می شد! آنهایی هم که سرو گوششان می جنبید، ویدیو تی سون سونی (که با نوار بتامکس سونی کار می کردند) را همانند جواهری گرانبها در زیر تلوزیونی های من درآوردی آن زمان بنحوی جاسازی می کردند تا هم پنهان باشد و هم در زمان لازم چشمها را به خود خیره کند.همچنین، یکی از آرزویهای جوانان آن دوران، داشتن واکمن سونی بود که با داشتن هدفون، نحوه گوش فرا دادن به موسیقی را از حالت خانوادگی و گروهی تغییر داد و این امکان را فراهم کرد تا بتوان موسیقی را بطور فردی گوش داد!........

خلاصه کنم، شرکت سونی در طی آن سالها سروری ها نمود و چنان موفقیت های خیره کننده ای بدست آورد که در5 قاره جهان به نماد یک شرکت موفق و پیشرو تبدیل گشت.

اما با گذشت این سالها دیگر سونی آن جایگاه قبل را ندارد و اگرچه با ورود به عرصه های جدید از قبیل بازی های کامپیوتری (پلی استیشن) و حتی خرید کمپانی فیلم سازی در هالیود بخشی از موفقیت های خود را تکرار کرد اما دیگر هیچگاه به دوران اوج قبلی برنگشت.

در آن زمان کمتر کسی می توانست پیش بینی تصور کند که سونی جایگاه پیشرو خود را واگذار نماید و دنباله رو بازار شود.

علت چه بود؟

تحلیل این موضوع می تواند پیچیده و ناشی از دلایل مختلف باشد اما به نظر من یکی از مهمترین دلایل بوجود آمدن این وضعیت، بروز همان اشتباه رایجی است که در گذشته نیز شرکتهای معظمی مانند IBM و کداک را به خاک سیاه نشاند:

اشتباه: چشم پوشی از تغییرات محیط و اصرار بیش از اندازه بر اجرای برنامه های برآمده از موفقیت های قبلی.

نتیجه؟ غفلت از رقبای خلاق تر  که بتدریج با نوآوری فضای حرکت را از آن خود می کنند.

در این اشتباه استراتژیک رایج که گریبانگیر غالب شرکتهای پیشرو می شود، مدیران و استراتژیستهای شرکتها بدلیل موفقیت های خیره کننده قبلی، به این باور می رسند که موفقیت های قبلی تضمین کننده تصمیمات جدید آنها است و با اصرار می خواهند بازار را به تابعیت خود در آورند در حالی که بازار بیرحمانه به مسیر خود می رود و انتخاب های خود را می کند.

در مورد سونی نتایج این غفلت ها فاجعه بار بود. بطورمثال، VHS در حالی در سایه موفقیت های نوارهای بتامکس سونی رشد کرد و آن را مغلوب کرد که سونی سهم اصلی بازار را در دست داشت.

اشتباه سنگین دیگر، دست کم گرفتن فرمت MP3 بود. در حالیکه مدیران سونی با لجاجت بیمارگونه ای بر فرمت خاص سونی یعنی ATRAC پافشاری می کردند، بازار به MP3 و پلیرهای آن روی خوش نشان داد و سونی به راحتی یک بازار چند میلیارد دلاری را پس از موفقیت خیره کننده واکمن در صنعت پخش کننده های موسیقی و حتی با وجود کمپانی Sony Entertainment از دست داد. *

آیا با توجه به تشابه های تاثیرگذار این دو شرکت (Sony و Apple) میتوان فراز و فرود آنها را نیز با یکدیگر مقایسه و سرنوشت آنها را نیز تا حدی مشابه دانست؟

طی سالهای گذشته اپل استراتژی منحصر بفرد ایجاد سخت افزار و نرم افزارهای خاص محصولات خویش را دنبال می نمود و تلاش داشت تا بدون وابستگی، حصاری آهنین در اطراف محصولات خویش ایجاد نماید. بطوریکه محصولات اپل فقط با نرم افزارهای خاص آن شرکت قابلیت استفاده یافته و فقط و فقط در اکو سیستم انحصاری اپل به تبادل اطلاعات بپردازند.

با وجود رویکردهای قوی جامعه من مطمئن هستم این وضعیت نمی تواند در آینده متضمن موفقیت اپل باشد و اگر تاکنون موفق بوده است اما در مواجه با انبوه شرکتهای نوآور و خلاقی که در محیط های متن باز و غیر انحصاری با حمایت قوی شرکتهایی  مانند گوگل، در حال ایجاد سیستم های جدید هستند با مشکلات جدی مواجه خواهد شد.

امیدوارم در چند سال آینده شاهد تغییر عمده ای در این استراتژی شرکت اپل باشیم. در غیراینصورت می توان از هم اکنون پیش بینی نمود که تجارب ناموفق آتی شرکت اپل سوژه تحلیل گران ده سال آینده باشد و تاریخ در مورد این شرکت نیز تکرار شود. همانند آنچه بر سر سونی و کداک و IBM  رفت.

نظر شما چیست؟

علی عظیمی -14 فروردین 1392

Do you remember when Sony was Apple?:برگرفته از مطلب * 

برگشت به صفحه اصلی